A7    <== Terug naar het begin  [ Analyse van ongevallen ]  [ Knooppunten / Afslagen ]  [ Controlepunten ] 

Controle-Project-weg A7

Laatste autoloze zondag had weinig effect

Datum: Tue 05 November 2019

Bron: Telegraaf - Door: Menzo Willems

In januari 1974 werden snelwegen volledig in bezit genomen door fietsers, wandelaars en paarden

Amsterdam - Om de stikstofcrisis te doorbreken, zou de overheid overwegen om de 'autovrije zondag' weer van stal te halen. Een dag die we sinds 6 januari 1974 niet meer kennen. De lege snelwegen werden toen volledig in bezit genomen door fietsers, rolschaatsers, wandelaars en paarden, maar veel effect had het niet.

Eind 1973 stelde het kabinet Den Uyl uit angst voor olieschaarste tien autoloze zondagen in. Op die dagen bepaalden fietsen, rolschaatsen, steppen, ballen en wandelaars het straatbeeld op de autosnelwegen. Sommigen hadden hun paard en wagen zelfs van stal gehaald om een ritje over het verlaten asfalt te maken.

Oliepijpleiding dicht

Er waren daarvoor ook wel zondagen geweest waarop er niet in de heilige koe mocht worden gereden, zoals in 1939 vanwege de mobilisatie, in 1946 vanwege de naoorlogse olieschaarste en in 1956 vanwege de Suez-crisis. Maar de bekendste zondagen zonder autoverkeer waren die van 1973 en begin 1974.

In die tumultueuze tijd draaiden enkele Arabische landen de kraan van de oliepijpleiding richting Nederland dicht. Zij waren kwaad op ons land omdat het tijdens de Jom Kipoeroorlog, waarin IsraŽl werd aangevallen door Egypte en SyriŽ zijn steun voor de joodse staat had uitgesproken.

Het kabinet Den Uyl besloot vervolgens om het oliegebruik te beperken door tussen 4 november 1973 en 6 januari 1974 tien maal een autoloze zondag te houden. Alleen met een speciale ontheffing, bijvoorbeeld voor politie- en brandweerwagens of de auto van de dokter, mocht men de baan op.

Weinig effect

Het zondagrijverbod had weinig effect want om het te omzeilen gingen automobilisten alvast zaterdag op pad om zondagavond, als het verbod was afgelopen, weer naar huis terug te keren.

De toenmalige verkeersminister Tjerk Westerterp bekende later dat het paardenmiddel eigenlijk niet nodig was omdat er olievoorraden genoeg waren. Het werd volgens hem toch doorgezet om de Arabische landen niet het idee te geven dat hun boycotmaatregel niets uithaalde. Ook zou de calvinistische premier Den Uyl volgens hem de bevolking spaarzaamheid hebben willen leren. Volgens diens biograaf Dik Verkuil was de PvdA-premier echter helemaal niet zo voor autoloze zondagen omdat daarmee de kleine man werd getroffen. Begin 1974 ging de benzine op de bon maar ook dit was onnodig want de pompen hadden genoeg. Na drie weken werd de distributie dan ook beŽindigd.

De bevolking hield zich redelijk aan het zondagrijverbod. Uit leedvermaak hadden critici van de pro-Israelische houding van ons land echter wel stickers op hun auto geplakt met de tekst: "Wij staan (stil) achter IsraŽl." Farce Majeure zong "Koeweit, Koeweit, Koeweit, Kiele Kiele Koweit."

In Voorburg herinneren ze zich de autoloze zondagen nog als de dag van gisteren: "Oh ja, kinderen fietsten en stepten de hele dag op de Parkweg waar het normaal druk is met auto's en bussen", vertelt eigenaar Leo van Leeuwen van het gelijknamige kaashuis. "En de benzine was op de bon. Dat was lastig want wij gingen toen nog met een Ford Transit langs de deuren. Goede klanten gaven ons dan extra bonnen zodat we vooruit konden."

Wettelijk mogelijk

In Gemakswinkel Rembrandt aan de overkant herinnert uitbater Ab Judell zich nog dat je vanaf de viaducten eindeloze vergezichten had over lege snelwegen. Maar zo'n zondag zonder auto's zou nu niet meer kunnen, weet hij zeker: "Het leven gaat veel sneller dan toen. De mensen kunnen niet meer zonder hun wagentje. Bovendien zijn er nu veel meer auto's dan in jaren zeventig. Die zet je niet allemaal stil."

In dat laatste heeft hij gelijk: In 1970 waren er 2,4 miljoen auto's in Nederland tegen nu bijna 9 miljoen. Toch zijn autoloze zondagen wettelijk mogelijk want sinds 2001 is er de Regeling autoloze zondag bij oliecrisis. 


   A7    <== Terug naar het begin  [ Analyse van ongevallen ]  [ Knooppunten / Afslagen ]  [ Controlepunten ]